0505 543 37 42
trenar
Sosyal Medya Hesaplarımız

Suç ve Ceza Nedeniyle Memuriyetten Çıkarılma / Dönme Şartları

Suç ve Ceza Nedeniyle Memuriyetten Çıkarılma / Dönme Şartları

Devlet Memurluğundan Çıkarılma Nedir?

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 98. maddesinde kişinin devlet memurluğuna kabul edilme şartlarından herhangi birine sahip olmadığının sonradan anlaşılması durumunda ya da memurluğu süresince bu şartlardan birini kaybetmiş olması halinde kişinin devlet memurluğundan çıkarılacağına hükmedilmiştir.

Mahkumiyetin İnfaz Edilmesi Süresinde Devlet Memurluğu Yapma Yasağı

Devlet memuruna hükmolunan hapis cezasının infaz edilmesi süresince kişinin görevini yerine getirmesi Türk Ceza Kanunu’nun 53/1-a maddesi gereğince yasaklanmıştır. İşlenen suçun vasfı veya alınan ceza miktarı bu açıdan önem arz etmez. İnfaz süresince memuriyet yasağı hapis cezasının cezaevinde infaz edilmesinin ardındaki denetimli serbestlik ve koşullu salıverilme süreçlerini de kapsar. Yani kişi hükümde yer alan ceza miktarının tamamında memur olarak görev yapamaz.

İlgili kanun maddesi cezanın tamamen infaz edilmesinin ardından kişinin memuriyet görevine herhangi bir işleme gerek olmaksızın kavuşacağını belirtmiştir.

Memura işlemiş olduğu suç dolayısı ile 1 yılın altında hapis cezası verilmesi durumunda, suçun kasten ya da taksirli olmasına bakılmaksızın hakkında “görevden uzaklaştırma” kararı verilir. Hakkında görevden uzaklaştırma kararı verilen memurun yetkili amirin her iki ayda bir memurun durumu hakkında bir değerlendirme yaparak göreve dönüp dönemeyeceği konusunda bir karar alır. Bu değerlendirme sürecinde cezanın infazının tamamlandığı görülürse memurun göreve dönmesine karar verilir.

Devlet Memurluğuna Engel Suçlar ve Ceza Miktarları

Taksirli suçlar devlet memurluğuna engel olan suçlar arasında yer almaz. Ancak taksirli suç nedeniyle hapis cezası alan kişi, cezasının infazı tamamlanıncaya kadar görevinden uzaklaştırılır.

Kasıtlı (kasten) işlenmiş olan bir suçtan dolayı 1 yıl veya daha fazla süre ile hapis cezası almış olan bir kişi devlet memurluğuna kabul edilmez. Suçun devlet memurluğu süresinde işlenmiş olması durumunda kişinin memuriyeti sona erer.

Kişinin kasıtlı suçtan dolayı hakkında verilmiş olan 1 yıllık hapis cezası adli para cezasına çevrilmişse memuriyet engeli de ortadan kalkar.

Memuriyete Engel Suçlar

Bazı suçlardan mahkumiyet durumunda kişiye verilen ceza miktarı ne olursa olsun kişinin memur olması mümkün olamaz. Bu suçlara genel olarak memuriyete engel suçlar denilir. Burada suçun niteliği başlı başına bir sorundur. Bu durumlarda cezanın miktarı, ertelenmesi, adli para cezasına çevrilmiş olması herhangi bir önem arz etmez. Adli sicil kaydında böyle bir suç yer alan kişi devlet memurluğu görevine alınamayacağı gibi, memurken bu suçu işleyen kişiler de memuriyetten atılır.

Devlet Memurları Kanunu’nun 48. Maddesinin 5. Fıkrasında yer alan yüz kızartıcı suçlar olarak da bilenen “memuriyete engel suçlar” şu şekilde sayılmıştır;

  • Anayasal düzen ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar (TCK m309-316)
  • İhaleye fesat karıştırma,
  • Suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama,
  • Edimin ifasına fesat karıştırma,
  • Hırsızlık suçu,
  • Kaçakçılık suçu,
  • Dolandırıcılık suçu,
  • Güveni kötüye kullanma suçu,
  • Rüşvet suçu,
  • Zimmet suçu,
  • İrtikap suçu,
  • Hileli iflas suçu,
  • Özel belgede sahtecilik, resmi evrakta sahtecilik, parada sahtecilik, kıymetli damgada sahtecilik, mühürde sahtecilik suçları

Hapis Cezasının Ertelenmesinin Devlet Memurluğuna Etkisi

Türk Ceza Kanunu’na göre hapis cezasının ertelenmesi bir infaz biçimidir. Bu durumda fail ceza evine girmez, cezasını mahkeme tarafından belirlenen yükümlülüklere uygun bir şekilde iyi halli olarak dışarıda geçirir. Failin bu süreçte yükümlülüklere uygun davranmaması durumunda hakkındaki hapis cezası infaz edilir. Mahkeme tarafından kişinin hapis cezasının ertelenmesi durumunda bunun memuriyete etkisi şu şekildedir:

  • Erteleme kararı verilmiş olan hapis cezası 1 yıl ya da daha fazla süreli ise kişi memuriyete kabul edilmez, devlet memuru kişinin memuriyetine son verilir.
  • Erteleme kararı verilmiş olan hapis cezası 1 yılın altındaysa ve konu suç memuriyete engel suçlardan değilse, kişinin devlet memurluğu sona ermez fakat cezanın infaz süresi boyunca geçici olarak devlet memurluğu görevinden uzaklaştırılır.
  • Erteleme kararı verilmiş olan hapis cezası memuriyet engel olan suçlardan kaynaklanmaktaysa verilmiş olan ceza miktarına bakılmaksızın memuriyet görevinden atılmaya neden olur.

Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması Kararının Devlet Memurluğuna Etkisi

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB), denetim süresinde sanığın kasıtlı bir suç işlememesi ve tarafında yüklenen yükümlülüklere uygun davranması ile ceza kararının ortadan kaldırılarak davanın düşmesini sağlayan bir cezanın bireyselleştirilmesi müessesesidir.

Sanık hakkında HAGB kararı verilmesi memuriyete olan engeli ortadan kaldıracaktır. Memur olarak çalışmakta olan kişiye işlediği bir suç nedeniyle verilmiş olan HAGB kararı da memuriyetten çıkarılmaya gerekçe olarak gösterilemez.

Ancak kişiye ceza yargılamasında verilen mahkumiyet hükmünün açıklanmasının geri bırakılması bu kişi hakkında kurumda bir disiplin değerlendirilmesi yapılmasına engel değildir. Kişinin gerçekleştirdiği suç disiplin hukuku kapsamında değerlendirilerek hakkında bir disiplin cezası verilebilir. Hatta verilebilecek bu ceza, suç kanunda yer alan şartları karşılıyorsa memuriyetten çıkarma cezası da olabilir.

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı bazı memuriyetler açısından önem taşır. Polis Meslek Yüksekokulları Giriş Yönetmeliği’nde bu konuda özel bir hüküm bulunmaktadır. Bu kapsamda hakkında HAGB kararı verilmiş olsa dahi 1 yıl veya daha fazla süre ile hapis cezasına çarptırılmış kişilerin polis olamayacağı açıklanmıştır.

Memnu Hakların iadesi Kararının Memurluğa Etkisi

Memnu Hakların İadesi Nedir?

Bir suç işlenmesine bağlı olarak kanunda bazı hak yoksunlukları olacağı Türk Ceza Kanunu’nda öngörülmüştür. Bu hak yoksunluklarının bir kısmı cezanın infaz edilmesi ile ortadan kalkar. Ancak bazı hak yoksunluklarının ortadan kaldırılabilmesi “memnu hakların iadesi” kurumu ile mümkün olmaktadır.

Memnu hakların iadesi Türk Ceza Kanunu dışındaki kanunlar tarafından ceza mahkumiyetine bağlanan olumsuz sonuçları ortadan kaldırmak amacı ile düzenlenmiştir.

Memnu hakların iadesinin şartları:

  1. Öncelikle kişiye verilen cezanın infazının tamamlanmış olması gerekir. Bu tamamlanma sadece cezaevinde geçirilen süre değil aynı zamanda denetimli serbestlik ve koşullu salıverilme sürelerini de kapsamaktadır.
  2. Ceza süresinin tamamlanarak infazın tamamlanmasının ardından 3 yıllık bir ürenin geçmesi gerekir.
  3. Cezanın infazı ve ardındaki üç yıllık süre boyunca hükümlünün yeni bir suç işlemeyerek yaşamını iyi halli bir şekilde geçirdiğine mahkemenin kanaatinin oluşması gerekmektedir.

Memnu hakların iadesinin talep edilebilmesi yetkili mahkemeye başvurmak sureti ile yapılır. Yetkili mahkeme, kişinin hakkında mahkumiyet kararını veren mahkeme veya kişi farklı bir yerde ikamet ediyorsa, hüküm veren mahkemeye denk ikamet ettiği yerdeki mahkemedir.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 48/A-5 maddesinde yer alan suçlar nedeni ile memurluktan çıkarılanlar, memnu hakların iadesi kararı almış olsalar bile bu kişilerin memuriyete geri dönmeleri mümkün değildir.

Adli Sicil Kaydının Silinmesinin Memuriyete Etkisi

Devlet Memurları Kanunu özel bir düzenleme ile bazı suçların affa uğramış olsalar bile devlet memurluğuna girişte süresiz olarak engel olacağı düzenlenmiştir. Bu nedenle kişinin adli sicil kaydının silinmiş olması, devlet memurluğundan çıkarılan kişinin yeniden memuriyete alınabilmesini sağlamaz.